Chińskie firmy dominują w przetargu na „afrykańskie CPK”

Ethiopian Airlines zakończyły proces prekwalifikacji wykonawców dla czterech głównych pakietów robót związanych z budową międzynarodowego portu lotniczego Bishoftu. Na liście znalazły się przedsiębiorstwa z: Chin, Dżibuti, Etiopii, Francji, Indii, Kataru, Korei Południowej, Portugalii, Rosji, Stanów Zjednoczonych i Turcji. Najliczniej reprezentowane są – co nie jest dużym zaskoczeniem, jeśli weźmie się pod uwagę skalę inwestycji Państwa Środka w Etiopii (Afryce) – firmy chińskie.

Przedsiębiorstwa z Chin zajęły 15 z 33 miejsc na krótkiej liście, występując samodzielnie lub w ramach wspólnych przedsięwzięć. Wśród zakwalifikowanych znalazły się m.in. China Communications Construction Company, China Construction Eighth Engineering Division, China Road and Bridge Corporation, China Civil Engineering Construction Corporation, Beijing Construction Engineering Group oraz Beijing Urban Construction Group.

Cztery pakiety robót

Postępowanie obejmuje cztery główne pakiety. Dotyczą one budowy terminala i pozostałych obiektów lotniskowych, infrastruktury pola wzlotów, obiektów pomocniczych oraz połączeń transportowych poza terenem portu. Poza chińskimi wykonawcami na krótkiej liście znalazły się m.in. tureckie IC İçtaş, Kalyon i MAPA Construction, włoskie Webuild i ICM, francuski VINCI Construction Grands Projets, katarski Urbacon Trading & Contracting, południowokoreański Samsung C&T oraz amerykańska Lane Construction Corporation. Obecność Lane Construction wymaga jednak zastrzeżenia – amerykańska spółka jest częścią włoskiej grupy Webuild i na liście występuje w ramach konsorcjum z Webuild oraz tureckim IC İçtaş. W praktyce na liście nie znalazł się więc żaden duży, niezależny amerykański wykonawca.

Międzynarodowy port lotniczy Bishoftu powstaje około 45 km na południowy wschód od Addis Abeby. Inwestycja ma być największym projektem infrastruktury lotniczej w Afryce pod względem wartości. Pierwszy etap ma zostać uruchomiony w 2030 roku i zapewnić przepustowość około 60 mln pasażerów rocznie. Po pełnej rozbudowie lotnisko ma obsługiwać 110 mln pasażerów rocznie. Projekt przewiduje również możliwość obsługi około 3,73 mln ton cargo rocznie oraz parkowania około 270 samolotów.

Skala inwestycji ma pozwolić Ethiopian Airlines na dalszy rozwój afrykańskiego. Nowy port lotniczy a’la CPK ma również zmniejszyć presję na istniejące lotnisko Bole w Addis Abebie. Projekt jest realizowany z myślą o stworzeniu jednego z najważniejszych węzłów lotniczych kontynentu. Władze Etiopii chcą, aby Bishoftu stało się hubem porównywalnym pod względem znaczenia dla regionu z największymi portami lotniczymi Bliskiego Wschodu, takimi jak Abu Zabi, Doha i Dubaj.

Zewnętrzne finansowanie kluczowe

Jednym z największych wyzwań pozostaje finansowanie inwestycji. Ethiopian Airlines planują pokryć około 30 proc. kosztów projektu z własnego bilansu. Oznacza to, że zewnętrzni kredytodawcy będą musieli zapewnić ponad dziewięć mld dolarów amerykańskich. Według informacji przekazanych przez przewoźnika, potencjalni kredytodawcy wyrazili zainteresowanie finansowaniem o wartości około 8,5 mld dolarów amerykańskich. Na razie nie podpisano jednak większości ostatecznych umów kredytowych.

W pozyskiwaniu finansowania uczestniczy Afrykański Bank Rozwoju. Finansowa organizacja międzynarodowa zobowiązała się do zapewnienia 500 mln dolarów amerykańskich i prowadzi działania zmierzające do pozyskania kolejnych środków. Agencja Reutera informowała wcześniej, że celem etiopskich linii lotniczych było znalezienie finansowanie w wysokości 8,7 mld dolarów amerykańskich. O finansowanie projektu zabiegają także instytucje z Europy, Stanów Zjednoczonych, Bliskiego Wschodu i Chin.

Przewaga chińskich przedsiębiorstw na krótkiej liście ma znaczenie również w kontekście sposobu realizacji inwestycji. Wśród potencjalnych źródeł finansowania znajdują się chińskie banki, w tym Bank of China, China Exim Bank, Industrial and Commercial Bank of China oraz China Development Bank. Chińscy wykonawcy mają więc możliwość połączenia udziału w budowie z ofertą finansowania projektu. To istotne, ponieważ postępowanie prowadzone jest w formule, w której wykonawcy muszą uwzględnić również organizację finansowania. Daje to podmiotom dysponującym szerokim zapleczem finansowym dodatkową przewagę w rywalizacji o kontrakty.

USA chcą udziału w projekcie

Chińska przewaga zwróciła uwagę Stanów Zjednoczonych. Waszyngton zabiega o zwiększenie udziału amerykańskich przedsiębiorstw w projekcie Bishoftu. Amerykański Departament Handlu prowadzi rozmowy z Ethiopian Airlines, a jednym z potencjalnych obszarów współpracy jest dostawa samolotów, silników oraz technologii lotniczych. Mark Mitchell, zastępca sekretarza handlu USA ds. Bliskiego Wschodu i Afryki, mówił w lipcu o działaniach mających zapewnić amerykańskim firmom udział w inwestycji.

Wśród potencjalnych beneficjentów wymieniane są Boeing oraz GE Aerospace. Ethiopian Airlines pozostają jednym z najważniejszych klientów amerykańskiego producenta samolotów w Afryce. W kwietniu przewoźnik zgodził się na zakup kolejnych sześciu boeingów 787-9, zwiększając liczbę zamówionych Dreamlinerów tego typu do 20. Amerykańskie firmy mogą więc uzyskać udział w projekcie przede wszystkim w obszarze wyposażenia i technologii lotniczych, nawet jeśli główne kontrakty budowlane trafią do chińskich lub europejskich wykonawców.

Wybór wykonawców w styczniu

Ethiopian Airlines pierwotnie zakładały wybór wykonawców w sierpniu 2026 roku. Termin został jednak przesunięty na początek stycznia 2027 roku. O dodatkowy czas wnioskowali oferenci, którzy potrzebują go na przygotowanie szczegółowych ofert oraz zapewnienie finansowania. Mesfin Tasew, dyrektor generalny Ethiopian Airlines, zapewnił jednak, że przesunięcie decyzji nie powinno wpłynąć na ogólny harmonogram projektu.

Dla Etiopii wybór wykonawców będzie jedną z najważniejszych decyzji związanych z projektem Bishoftu. Dla Chin i Stanów Zjednoczonych inwestycja jest natomiast kolejnym elementem rywalizacji o wpływy gospodarcze i infrastrukturalne w Afryce. Na obecnym etapie to jednak chińskie przedsiębiorstwa mają najmocniejszą pozycję. Z 33 miejsc na krótkiej liście aż 15 przypadło firmom z Państwa Środka lub konsorcjom z ich udziałem. Jeżeli harmonogram nie ulegnie dalszym zmianom, na początku 2027 roku poznamy wykonawców, którzy będą odpowiadać za budowę jednego z największych projektów lotniskowych na świecie.